fps health belgium banner

Vaccinatie

In december is België gestart met de vaccinatie tegen het coronavirus. Vaccinatie is vrijwillig en gratis voor elke burger.

Vaccinatie in België: faseplan

Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Vaccinatie in België: faseplan

Waarom zou ik me laten vaccineren?

    Waarom zou ik mij laten vaccineren?
    • Voor een optimale doeltreffendheid van het vaccin bij de bevolking en het ontstaan van groepsimmuniteit, zou minstens 70% van de Belgen zich moeten laten vaccineren, Groepsimmuniteit wil zeggen dat een voldoende grote groep mensen weerstand heeft opgebouwd tegen het virus, waardoor het niet meer of nog maar zeer moeilijk kan circuleren. Zo zal het virus geen kans meer krijgen om zich massaal te verspreiden en een ernstige epidemie te veroorzaken met bijhorende lockdown maatregelen. Ook zal het de personen beschermen die niet gevaccineerd kunnen worden (bv. zwangeren, kankerpatiënten in acute behandeling of mensen met een ernstige allergische voorgeschiedenis op vaccins (type anafylactische reactie)).
    • Als er zich daarentegen weinig mensen laten vaccineren, zal het virus zich blijven verspreiden en wordt groepsimmuniteit heel moeilijk. Hierdoor zullen weer meer mensen het risico lopen om geïnfecteerd te raken. En dit zorgt dan weer voor een epidemie en bijhorende lockdown maatregelen.
    • Hoe sneller de vaccinatiegraad stijgt, hoe sneller ook de maatregelen versoepeld kunnen worden. Een besmette, maar gevaccineerde persoon zal dan immers minder andere mensen aansteken.
    • Dat betekent echter niet dat bij de opstart van de vaccinatie alles onmiddellijk opnieuw mogelijk zal zijn. Een versoepeling zal enkel stap voor stap kunnen plaatsvinden, omdat niet iedereen tegelijkertijd kan worden gevaccineerd, maar in verschillende fasen, die door de overheid zijn bepaald. Dus zolang er nog veel mensen geïnfecteerd kunnen worden, is er een ernstig risico op nieuwe golven, en moeten de maatregelen verder worden nageleefd.
    • We streven dus in een stap voor stap tempo naar groepsimmuniteit via het vaccin. Ook dan is het goed ons bewust te zijn dat er steeds risico bestaat op lokale opflakkeringen.
    • Een besmetting met COVID-19 is bovendien ook niet risicoloos voor jonge, gezonde mensen. We hebben gezien dat ook gezonde mensen ernstig ziek kunnen worden van het virus en langdurige klachten kunnen oplopen, zoals longschade.
    Wat is een vaccin en hoe werkt het ?
    • Een vaccin tegen een virale aandoening bestaat uit een onderdeeltje van dat virus. Wanneer we mensen vaccineren, brengen we het onderdeeltje van het virus in het menselijk lichaam in, meestal via een inspuiting (denk maar aan de vaccins die je als kind standaard krijgt tegen het hepatitis B virus, enz.). Op die manier maakt ons lichaam antistoffen aan tegen het virus, waarvan het deeltje is ingespoten.
    • Zo trainen vaccins het afweersysteem. Een vaccin dat toegediend wordt in je lichaam, doet je lichaam geloven dat je het virus draagt. Hierdoor zal je o,a, antistoffen aanmaken. Op die manier wordt het lichaam en het immuunsysteem klaargestoomd voor wanneer het virus echt zou aanvallen.
    • Het voordeel van vaccinatie is dat je niet eerst de ziekte moet doormaken en zo ook geen risico loopt op de soms ernstige of zelfs levensbedreigende complicaties die daarbij kunnen optreden.
    • Alle COVID-19 vaccins werken theoretisch ongeveer via hetzelfde principe, maar er zijn wel grote verschillen in hoe ze zijn samengesteld. Eén ding hebben ze gelijk: allemaal gaan ze het afweersysteem trainen.
    Welke vaccins tegen COVID-19 zijn er vandaag beschikbaar?
    • Heel belangrijk is dat er in Europa geen vaccin toegediend zal worden dat niet door de controle van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) is geraakt. Het EMA voert heel strenge controles uit op alle geneesmiddelen die toegediend worden in Europa. Dus ook op vaccins. De strenge controle richt zich op de veiligheid van het vaccin, op de doeltreffendheid (werkt het echt?), en op de kwaliteit. Als alle gegevens van de vaccins voldoen aan de strenge controle, dan volgt er een uitspraak van de Europese Commissie en kunnen deze vaccins worden toegediend in ons land.
    • Op 21 december 2020 bracht het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) een positief advies uit over het vaccin van biontech/Pfizer, en het vaccin werd vervolgens door de Europese Commissie goedgekeurd. Op 28 december werd dit vaccin voor de eerste maal toegediend in 3 Belgische woonzorgcentra (Puurs, Brussel en Mons), Vanaf 5 januari wordt deze vaccinatie algemeen uitgerold in alle Belgische woonzorgcentra en ziekenhuizen. Op 6 januari kreeg het Moderna vaccin het groene licht van de Europese Commissie, en zijn de leveringen in ons land begonnen. Later worden ook nog andere kandidaat-vaccins onder de loep genomen, waaronder deze van Astra Zeneca/Oxford, Johnson & Johnson of Curevac.
    Zal de vaccinatie tegen COVID-19 verplicht zijn?
    • Neen. Zoals bij de meeste vaccins in ons land, zal ook de vaccinatie tegen COVID-19 volledig vrijwillig zijn.
    • De vaccinatie zal gratis zijn in België.
    Moet ik me jaarlijks laten vaccineren tegen COVID-19?
    • Hierop kan vandaag helaas nog geen concreet antwoord worden gegeven. Momenteel wordt dit nog onderzocht.
    • De duur van de bescherming wordt verder bestudeerd in de fase 3-studies van gevaccineerde vrijwilligers en in de praktijk.
    Hoeveel dosissen moet ik krijgen van het vaccin?
    Voor de meeste vaccins die al zijn goedgekeurd (Pfizer), of die vandaag op tafel liggen voor goedkeuring door het Europese Geneesmiddelenagentschap (astrazeneca/Oxford, Moderna en Curevac) gaat het om 2 dosissen, die worden toegediend met een paar weken ertussen (3 weken voor het Pfizer-vaccin, en 4 weken voor de andere).
    Moet ik me nog laten vaccineren als ik al COVID-19 heb gehad?
    • Er kan vandaag niet worden bevestigd dat iemand die al in contact is gekomen met COVID-19 ook immuun blijft voor de ziekte, en hoe lang. Alleszins zijn er meldingen van herinfecties. Bovendien is het praktisch onhaalbaar om bij iedereen na te gaan of men antilichamen in het bloed heeft tegen COVID-19, en of dus een vaccinatie aangewezen is.
    • Vaccinatie is niet verplicht, maar het zorgt er wel voor dat je jezelf en anderen beschermt. Vaccins trainen het afweersysteem van gezonde mensen voor als de ziekte echt, of opnieuw, zou toeslaan.
    Waar vind ik alle details over de werkzaamheid en de bijwerkingen van het vaccin?
    Zodra het vaccin is goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelen Agentschap, en op de Europese markt komt, wordt de bijsluiter ontwikkeld voor het ruime publiek (in de verpakking van het vaccin), Daarnaast is er een zogenaamde wetenschappelijke bijsluiter die bestemd is voor bv. artsen. Dit is ondertussen gebeurd voor het Pfizer-COVID19 vaccin. Het Belgische Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (het FAGG) zal deze bijsluiters op haar website (www.fagg-afmps.be) plaatsen, zodra deze beschikbaar zijn in de drie landstalen en een aantal bijkomende talen. Bijwerkingen over het vaccin kan je melden via https://www.fagg.be/nl/bijwerking
    Kan ik COVID-19 oplopen na vaccinatie?
    • Net zoals andere vaccins beschermt het COVID19 vaccin geen 100%, ook niet na 2 dosissen.
    • Vermits we niet nagaan of iemand op moment van vaccinatie reeds besmet is, is het mogelijk dat kort na de eerste vaccinatie er een COVID19 infectie optreedt. Dit komt omdat de gevaccineerde op het moment van de vaccinatie al besmet was, maar nog geen symptomen vertoonde. Bovendien duurt het, zoals bij andere vaccinaties, 14 dagen alvorens ons afweersysteem voldoende gestimuleerd is door het eerste vaccin. Als we snel na zo’n eerste vaccinatie blootgesteld worden aan het virus, kan er toch nog een infectie optreden.
    • Het vaccin voorkomt dat je ziek wordt bij besmetting. Vandaag weten we echter nog niet of vaccinatie voorkomt dat je het virus doorgeeft. Zolang niet voldoende mensen zijn gevaccineerd, is het daarom belangrijk dat je zelfs na je vaccinatie de beschermingsmaatregelen volhoudt (afstand houden, mondmasker dragen, handen wassen, kamer voldoende verluchten, enz), om andere mensen te beschermen.
    Wat na vaccinatie? Moet ik dan de beschermingsmaatregelen nog respecteren?
    • Na vaccinatie duurt het 10 tot 14 dagen vooraleer je lichaam antistoffen begint aan te maken. Twee weken na de eerste vaccinatie bedraagt de werkzaamheid ongeveer 90%, en dit neemt na de tweede vaccinatie toe tot 95%. Ondertussen is het heel belangrijk dat je de beschermingsmaatregelen blijft respecteren (afstand houden, mondmasker dragen, handen wassen, kamer voldoende verluchten, enz).
    • Ook bij wie volledig gevaccineerd is het volgen van de maatregelen nog steeds erg belangrijk. Het zal immers nog een tijdje duren alvorens voldoende mensen zijn gevaccineerd zodat groepsimmuniteit wordt bereikt.

Is het vaccin veilig?

    Wat zijn de verschillen tussen de vaccins?

    Wetenschappers hebben verschillende soorten vaccins ontwikkeld tegen COVID-19. Al deze vaccins zijn erop gericht om ons immuunsysteem op een veilige manier te leren vechten tegen het coronavirus en ons afweersysteem te trainen. Zo wordt het lichaam voorbereid voor het geval het virus je echt zou treffen.

    Verschillende types van potentiële COVID-19 vaccins zijn in ontwikkeling:

    1. Geïnactiveerde of verzwakte virusvaccins, die een vorm van het virus gebruiken die is geïnactiveerd of verzwakt, zodat het geen ziekte veroorzaakt, maar toch een immuunrespons genereert.
    2. Op eiwitten gebaseerde vaccins, die onschadelijke fragmenten van eiwitten of eiwitomhulsels gebruiken die het COVID-19-virus nabootsen, om veilig een immuunrespons te genereren.
    3. Virale vectorvaccins, die een virus gebruiken dat genetisch is gemanipuleerd, zodat het geen ziekte kan veroorzaken, maar coronavirus-eiwitten produceert om veilig een immuunrespons te genereren.
    4. RNA- en DNA-vaccins, een geavanceerde benadering die genetisch gemanipuleerd RNA of DNA gebruikt om een eiwit te genereren dat zelf veilig een immuunrespons opwekt.
    Welke vaccins heeft België aangekocht?
    Op 21 december 2020 bracht het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) een positief advies uit over het vaccin van biontech/Pfizer, en het vaccin werd vervolgens door de Europese Commissie goedgekeurd. Op 28 december werd dit vaccin voor de eerste maal toegediend in 3 Belgische woonzorgcentra (Puurs, Brussel en Mons), Vanaf 5 januari wordt deze vaccinatie algemeen uitgerold in alle Belgische woonzorgcentra en ziekenhuizen. Op 6 januari kreeg het Moderna vaccin het groene licht van de Europese Commissie, en zijn de leveringen in ons land begonnen. Later worden ook nog andere kandidaat-vaccins onder de loep genomen, waaronder deze van Astra Zeneca/Oxford, Johnson & Johnson of Curevac.
    Is het coronavaccin veilig, gezien het zo snel ontwikkeld is?

    COVID-19-vaccins worden ontwikkeld volgens dezelfde strenge wettelijke vereisten voor farmaceutische kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid als andere geneesmiddelen. Dat dit vaccin zo snel kan ontwikkeld worden, komt omdat alle betrokken partijen over heel de wereld (producenten, onderzoekers en overheden) hier gezamenlijk hun volledige prioriteit aan hebben gegeven.

    De verschillende fasen van de ontwikkeling van het vaccin zijn:

    1. In een eerste fase onderwerpt de ontwikkelaar zijn vaccin aan strenge tests. Daarbij wordt de kwaliteit van het vaccin gecontroleerd, meer specifiek de zuiverheid, de bestanddelen en het productieproces.
    2. Vervolgens wordt een wetenschappelijke evaluatie verricht door de regelgevende autoriteiten. Dat zijn het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en andere regelgevers in de EU/EER-landen.
    3. Vervolgens wordt de werking van het vaccin getest door de ontwikkelaar. Dit gebeurt door middel van laboratoriumonderzoek.
    4. Als alles naar wens verloopt, worden de vaccins getest bij menselijke vrijwilligers. Dat gebeurt in 3 klinische proeffasen, met een telkens groter aantal deelnemers. Dit testprogramma moet worden uitgevoerd in overeenstemming met de door de regelgevers vastgestelde procedures en protocollen. Dit wordt ook telkens door een Commissie voor Medische Ethiek goedgekeurd.
    5. Na afloop van het testprogramma legt de ontwikkelaar de resultaten voor aan het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Uiteindelijk zal een goedkeuring er pas komen als het EMA deugdelijk wetenschappelijk bewijs ontvangt, waaruit blijkt dat de voordelen van vaccins groter zijn dan de risico’s.
    Waarom kan de ontwikkeling van een veilig, werkbaar en kwalitatief vaccin nu toch sneller?

    Wat anders is voor COVID-19-vaccins, is dat de ontwikkeling en mogelijke goedkeuring van een vaccin op alle niveaus voorrang krijgt vanwege de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid en dus sneller verloopt.

    • Productie: Bij de producenten zelf wordt toegelaten dat de verschillende fases in de ontwikkeling van de vaccins elkaar overlappen: zo kunnen fase 3 studies gelijktijdig met de fase 2 studies starten. Dat betekent niet dat de vaccins daarom minder veilig zijn want elke fase moet wel correct doorlopen worden. Zoals alle geneesmiddelen worden COVID-19 vaccins getest in een laboratorium en in preklinische en klinische studies (fase 1, 2 en 3). Bij elke stap blijven dezelfde strenge eisen uiteraard gelden, zoals bij alle andere geneesmiddelen. Ze worden ook op een ruime doelgroep getest.
    • Goedkeuring: Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft met een speciale taskforce van deskundigen voorrang gegeven aan COVID-19 beoordelingsprocedures. Zo worden de aanvragen van bedrijven snel geëvalueerd en tegelijkertijd solide wetenschappelijke adviezen gegarandeerd.
    • Wereldwijd: Omwille van de noodsituatie van de COVID-19 pandemie worden COVID-19 vaccins wereldwijd met absolute voorrang ontwikkeld.
    • Ruime ervaring en kennis: de ontwikkeling van vaccins tegen COVID-19 wordt ook versneld door de opgebouwde kennis die de voorbije jaren werd opgedaan in vaccinontwikkeling voor andere SARS/coronavirussen. Zo vertrekken bepaalde bedrijven of onderzoeksinstellingen van bestaande constructies om hun vaccin te maken.
    • Meer middelen: bovendien worden er meer middelen ingezet en worden deze meer gebundeld, terwijl deze in een normale ontwikkeling meer gespreid zijn over een langere termijn (zowel bij farmaceutische bedrijven als bevoegde autoriteiten).

    Het proces van ontwikkeling en goedkeuring van COVID-19 vaccins gaat dus vooral efficiënter. Bij de beoordeling worden geen belangrijke stappen overgeslagen en deze vaccins moeten aan dezelfde eisen voldoen als alle andere vaccins. Pas als er voldoende is aangetoond dat het vaccin van goede kwaliteit, werkzaam en veilig is, wordt er een positief advies voor registratie gegeven.

    Het is zo snel ontwikkeld, kent men wel de bijwerkingen op lange termijn?
    • Allereerst is het belangrijk om te weten dat een vaccin alleen wordt goedgekeurd als de werkzaamheid, kwaliteit én veiligheid voldoende is aangetoond. Daarom is fase 3 van de klinische studies zo belangrijk.
    • Tijdens de klinische studies wordt het vaccin in meerdere fases op grote groepen mensen getest, in de laatste fase (3) vaak op tienduizenden mensen. Bij een coronavaccin zijn dit er nu zelfs veel meer dan bij de meeste andere vaccins, zo tussen de 30.000 en 60.000 mensen. Dankzij deze studies kunnen we zien of én welke mogelijke bijwerkingen er kunnen optreden. De meeste bijwerkingen worden binnen zes weken na vaccinatie zichtbaar. Deze worden dan tijdens de klinische studies opgepikt.
    • De kans op ernstige bijwerkingen nadat het vaccin is goedgekeurd, is dus klein. Toch kunnen we het nooit helemaal uitsluiten. Dit geldt niet alleen voor het coronavaccin maar voor alle vaccins en geneesmiddelen. Daarom houden we, ook na goedkeuring, het vaccin goed in de gaten.
    • Voor het coronavaccin is er een speciaal Europees bewakingssysteem opgezet. Zo kunnen we snel ingrijpen als dit nodig is.
    Wat als er toch bijwerkingen zijn?
    • Ook na de goedkeuring van een vaccin houdt het Belgische Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) het vaccin, en de studies in de gaten. Net zoals dat gebeurt voor medicijnen of andere vaccins. Want ieder medicijn of vaccin kent wel bijwerkingen. De meeste zijn vaak mild of van korte duur.
    • Voor het coronavaccin is er een speciaal Europees bewakingssysteem opgezet. Zo kunnen we snel ingrijpen als dit nodig is.
    • Krijgt iemand na vaccinatie last van bijwerkingen die al dan niet in de bijsluiter staan vermeld? Dan kan je dit melden aan het FAGG. Experten van het FAGG evalueren die bijwerkingen. Dergelijke bevindingen worden ook wereldwijd gedeeld. Door de gegevens op grote schaal bijeen te brengen, worden eventuele signalen sneller ontdekt.
    • Treedt er een zeldzame bijwerking op of gaat er iets mis met de kwaliteit van een medicijn of vaccin? Dan beoordeelt het FAGG dit en neemt het actie waar nodig. Bijvoorbeeld door de bijsluiter aan te passen of zorgverleners te waarschuwen. In het uiterste geval wordt het medicijn of vaccin van de markt gehaald.
    • Bijwerkingen over het vaccin kan je melden via https://www.fagg.be/nl/bijwerking
    Veranderen sommige vaccins je DNA?
    • Nee. Een mRNA-vaccin verandert het DNA niet, maar brengt een leescode met instructies voor mRNA van het S-eiwit van het virus in het lichaam, zodat het lichaam de code kan aflezen en viruseiwitten kan aanmaken. Zo kan het afweersysteem er alvast antistoffen tegen maken en reageert het lichaam snel wanneer het daadwerkelijk met het virus in aanraking komt.
    • De variant met de genetische code die in het vaccin zit, kan zich niet samenvoegen met het gastheergenoom, het DNA. Het wordt namelijk in een cel in het lichaam omgezet in spikeproteïnen, een eiwit. De stukjes van dit eiwit worden hiermee zichtbaar voor de afweercellen in het lichaam, die vervolgens antistoffen aanmaken die het virus zullen herkennen. Uiteindelijk wordt het vaccin op natuurlijke wijze door het lichaam weer afgebroken. Het verandert dus niets aan het DNA.
    Zal het vaccin mij nog beschermen als het virus muteert?
    • Meestal muteren virussen. Dat wil zeggen dat het genetische materiaal in het virus verandert. Dat gebeurt bij de verschillende virussen niet altijd aan dezelfde snelheid. Mutaties hebben niet noodzakelijkerwijs een invloed op hoe goed het vaccin tegen het virus werkt.
    • Sommige vaccins blijven vele jaren na hun ontwikkeling werkzaam en bieden langdurige bescherming, zoals deze tegen mazelen of rubella. Aan de andere kant kunnen virusstammen voor ziekten zoals griep veranderen en moet de samenstelling van het vaccin jaarlijks worden bijgewerkt om effectief te zijn.
    • De wetenschappelijke wereld en toezichthouders controleren of het coronavirus in de loop van de tijd verandert en of de vaccins mensen kunnen beschermen tegen infectie met nieuwe varianten.
    • Indien blijkt dat er aanpassingen moeten gebeuren, zal de wetenschap hierop een antwoord bieden, zoals dit ook gebeurt bij andere virussen, waaraan we ons ook hebben aangepast.
    Is het veilig als ik zwanger ben of borstvoeding wil geven?
    • De gegevens die vandaag beschikbaar zijn, zijn onvoldoende om een uitspraak te doen over de veiligheid van vaccins tijdens de zwangerschap. Het wordt daarom aanbevolen om tijdens de zwangerschap geen vaccins toe te dienen. Als u in de komende maanden zwanger wilt worden, is het ook niet aan te raden om de eerste dosis van het vaccin te krijgen.
    • Voor vrouwen op vruchtbare leeftijd wordt aanbevolen om, bij zwangerschapswens, pas zwanger te worden vanaf 2 maanden na de 2° vaccinatie.
    • Als je ontdekt dat je zwanger bent nadat je gestart bent met het vaccin, krijgt de zwangerschap voorrang en krijg je de tweede dosis niet. Ook borstvoeding krijgt voorrang en de vaccinatie wordt uitgesteld tot na stopzetting van de borstvoeding.
    Kunnen kinderen het vaccin krijgen?
    COVID-19-vaccinonderzoeken zijn nog maar net begonnen bij kinderen en daarom zijn er zeer beperkte gegevens over veiligheid en immunogeniciteit (het kunnen aanmaken van antistoffen) in deze groep. Om deze reden worden COVID-19-vaccins momenteel niet routinematig aanbevolen voor kinderen en jongeren onder de 16 jaar (voor het Pfizer-vaccin).
    Moet je gevaccineerd worden als je COVID-19 hebt ontwikkeld en/of als je HIV-positief bent?
    • Er kan vandaag niet worden bevestigd dat iemand die al in contact is gekomen met COVID-19, ook immuun blijft voor de ziekte.
    • Er zijn helaas meldingen van herinfecties en men kan vandaag niet zeggen of en hoe lang je immuun blijft als je ziek bent geweest.
    • Vaccinatie is geen verplichting maar zorgt er wel voor dat je jezelf en anderen beschermt. Vaccins trainen het afweersysteem voor als de ziekte daadwerkelijk of opnieuw zou toeslaan. Op die manier wordt het lichaam en het immuunsysteem klaargestoomd voor wanneer het virus (opnieuw) zou aanvallen.
    • Bovendien is het praktisch onmogelijk om vóór de uitrol van de vaccinatie bij iedereen na te gaan of men eventueel antilichamen in het bloed heeft tegen COVID-19.
    • Fase 3 van de klinische onderzoeken omvatten ruime doelgroepen, waaronder ook HIV-seropositieve mensen. Analyses van de verschillende groepen zullen in detail worden voorgesteld en geanalyseerd door de regelgevende instanties. Ook in de fase 3 trials van Pfizer en Moderna zijn er COVID-19 positieve deelnemers geïncludeerd met een vergelijkbaar nevenwerkingsprofiel als de COVID-19 negatieve deelnemers.
    Ik ben chronisch ziek, hoe weet ik of ik in aanmerking kom voor vaccinatie?
    In Fase 3 van de klinische studies werden de resultaten van verschillende patiënten met chronische ziekten (diabetes, longziekte, enz.) geanalyseerd. De analyse van deze groepen zal ons toelaten om later specifieker te antwoorden. Daarom moet ook steeds een individuele analyse van de voordelen en de risico’s worden gemaakt bij elke patiënt. Net geen 50% van de deelnemers aan de Pfizer COVID19 fase 3 vaccinatiestudie had een co-morbiditeit. De nevenwerkingen en de werkzaamheid (met uitzondering van de mensen met kanker) waren in deze groep erg vergelijkbaar met die van de deelnemers zonder co-morbiditeit. Wel zijn niet alle chronische ziekten vertegenwoordigd in klinische onderzoeken.

Wie krijgt het vaccin en wanneer?

    Zullen er voldoende vaccins zijn voor iedereen?
    • De vaccins zullen continu worden geproduceerd en hun beschikbare hoeveelheid zal toenemen naarmate ze worden geleverd. Er zullen, gespreid in de tijd, voldoende vaccins zijn voor iedereen,
    • In afwachting van hun productie in grote hoeveelheden, moeten verschillende stappen worden gepland om de meest kwetsbare groepen het best te beschermen en de individuele immuniteit geleidelijk te verhogen.
    Zal het vaccin meteen voor iedereen beschikbaar zijn?
    • Neen. De vaccins zullen continu worden geproduceerd en hun beschikbare hoeveelheid zal toenemen naarmate ze worden geleverd. In afwachting van hun productie in grote hoeveelheden, moeten verschillende stappen worden gepland om de meest kwetsbare groepen het best te beschermen en de individuele immuniteit geleidelijk te verhogen. (Lees verder vraag 4 “Welk zijn de prioritaire groepen?")
    • Op dit moment is het moeilijk om een precies schema te geven voor de verstrekking van deze vaccins. Daarom is de geleidelijke beschikbaarheid van het vaccin voor prioritaire groepen cruciaal
    Kan iedereen op hetzelfde moment worden gevaccineerd?
    • Neen. De vaccins zullen continu worden geproduceerd en hun beschikbare hoeveelheid zal toenemen naarmate ze worden geleverd. In afwachting van hun productie in grote hoeveelheden, moeten verschillende stappen worden gepland om de meest kwetsbare groepen het best te beschermen en de individuele immuniteit geleidelijk te verhogen. (Lees verder vraag 4 “Welk zijn de prioritaire groepen?")
    • Op dit moment is het moeilijk om een precies schema te geven voor de verstrekking van deze vaccins. Daarom is de geleidelijke beschikbaarheid van het vaccin voor prioritaire groepen cruciaal.
    Welk zijn de prioritaire groepen?

    Om de immuniteit van de bevolking te vergroten en de meest kwetsbaren tegen het virus te beschermen, zal de vaccinatie in drie fasen plaatsvinden, afhankelijk van het aantal beschikbare doses.

    GROEP 1a

    In eerste instantie zullen de meest kwetsbare en meest blootgestelde mensen worden gevaccineerd.

    • Bewoners en medewerkers in woonzorgcentra en collectieve zorginstellingen: sinds het uitbreken van de pandemie heeft COVID-19 ouderen hard getroffen, vooral degenen die in woonzorgcentra wonen. Zij zullen als allereerste worden gevaccineerd, daarna het personeel (inclusief de vrijwilligers), gevolgd door collectieve zorginstellingen.
    • Het medisch personeel uit de eerstelijnszorg en de ziekenhuizen: zij hebben dagelijks nauw contact met patiënten met Covid-19. Om hen te beschermen worden ze bij voorrang ingeënt.
    • Vervolgens wordt het overige personeel van de ziekenhuizen en gezondheidsdiensten gevaccineerd, inclusief organisaties die instaan voor preventie-activiteiten, zoals vaccinatiecentra en kankerscreeningscentra, Kind en Gezin en ONE.

    Deze eerste fase zal nog een speciale organisatie en infrastructuur vereisen (extreem lage opslagtemperaturen, meerdere doses, enz.).

    GROEP 1b : kwetsbare mensen zonder acute medische problemen, maar met hoog risico

    In deze fase wordt verwacht dat vaccins op grotere schaal beschikbaar zullen worden, Het is dan mogelijk om grotere groepen mensen te vaccineren. Prioriteit zal worden gegeven aan mensen buiten het ziekenhuis, die het meeste risico lopen. Het gaat om de volgende groepen:

    • Mensen ouder dan 65 : mensen ouder dan 65 vormen de eerste prioriteit in deze fase. Als er voldoende vaccin beschikbaar is, kunnen al deze mensen tegelijkertijd worden gevaccineerd. Anders beginnen we met de oudste mensen, en dan in aflopende leeftijd.
    • Mensen tussen 45-65 jaar met een verhoogd risico: Vervolgens komen mensen tussen 45-65 jaar met risicofactoren, zoals:
      • Diabetes,
      • Hypertensie,
      • Chronische cardiovasculaire, long-, nier- en leveraandoeningen, hematologische kankers tot 5 jaar na diagnose,
      • Alle recente kankers (of recente behandelingen tegen kanker)
      • Obesitas (Body Mass Index ≥ 30).

    Deze lijst zal worden geactualiseerd en uitgebreid in functie van de wetenschappelijke ontwikkelingen,

    • Essentiele beroepen: In deze fase komen mensen aan bod die een essentiële sociale en/of economische functie vervullen. In deze tweede fase mogen we verwachten dat de logistieke knelpunten minder zwaar zullen zijn, en dat de organisatie voor de vaccinatie van deze doelgroepen gemakkelijker zal zijn.

    GROEP 2 - bredere bevolking

    Ten derde zullen de vaccindoses in voldoende hoeveelheden beschikbaar zijn om de rest van de bevolking breder te vaccineren.

    In deze fase kan worden verwacht dat de doses kunnen worden bewaard en toegediend zoals andere vaccins (zoals het griepvaccin).

Hoe zal vaccinatie in de praktijk verlopen?

    Kan ik mij bij de huisarts laten vaccineren?
    • Momenteel liggen er verschillende scenario’s op tafel. Voor de fase 1a, met de vaccinatie van de bewoners en het personeel van woonzorgcentra (WZC), het ziekenhuispersoneel en de 1° lijnsgezondheidswerkers (huisartsen, kinesitherapeuten, thuisverpleegkundigen, apothekers,…) zal men kiezen voor een gecentraliseerd systeem. Dit is ook het geval voor fase 1b, met de vaccinatie van 65-plussers en van mensen tussen 45 en 65 met co-morbiditeiten, voor zover ze voldoende mobiel zijn. In de fasen 1b en 2 is het ook wel mogelijk dat er een combinatie zal zijn van een gecentraliseerd en gedecentraliseerd systeem, waarbij de huisartsen in toenemende mate zullen worden ingeschakeld.
    • De belangrijkste redenen voor een gecentraliseerd systeem zijn de specifieke opslagvereisten van het vaccin, zoals een (erg) lage temperatuur en de levering van bepaalde vaccins in een multi-dosis verpakking. Dit betekent dat op relatief korte tijd vele honderden vaccins gegroepeerd moeten toegediend worden, rekening houdend met de corona-maatregelen.
    • Naar analogie met een aantal buurlanden, waaronder vooral Duitsland, Nederland en Frankrijk, zullen we de vaccinatiestrategie zo doelmatig en gecontroleerd mogelijk uitrollen. Hierbij zal er maximaal gebruik gemaakt worden van bestaande structuren, zoals ziekenhuizen en vaccinatiecentra. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen fase 1a met gecentraliseerde vaccinatietoediening aan de hoog prioritaire doelgroepen, en fase 1b, met uitbreiding van de doelgroepen en een hogere beschikbaarheid van vaccins.
    • Pas in fase 2 kunnen we spreken van wijdverspreide vaccinatie naar ook laag-risicogroepen. De aanvang van elke fase wordt bepaald door de beschikbaarheid en eigenschappen van het vaccin, en de daaruit volgende consequenties op het vlak van de distributie.
    Hoe worden de vaccins logistiek verdeeld?
    De taskforce ‘operationalisering COVID-19-vaccinatiestrategie’ is volop bezig een vaccinatiestrategie uit te werken in overleg met de Gemeenschappen. Verschillende scenario’s liggen nog op tafel. Zodra uitgeklaard is wat de strategie zal zijn, zal ook duidelijker worden hoe de vaccins verdeeld zullen worden in Vlaanderen.
    Wordt er in mijn gemeente een vaccinatiecentrum opgericht?
    Dit wordt besproken met de deelstaten. En in Vlaanderen zullen de ELZ (eerste lijnszones) aan zet zijn. Dit is pas het geval bij fase 1b, wanneer we grootschaliger kunnen vaccineren. Wanneer we exact van start kunnen gaan met fase 1b is moeilijk momenteel in te schatten omwille van de onzekerheden over de leveringen. Inschatten wanneer fase 2 van start zal kunnen gaan is nog niet mogelijk.
    Waar worden de vaccins gestockeerd?
    De vaccins zullen onder zwaar veiligheidstoezicht centraal worden bewaard in 41 HUB-ziekenhuizen en vaccinatiecentra over heel het land. De precieze locatie kunnen we omwille van veiligheidsredenen niet meedelen. Aangezien de eerste vaccins op zeer lage temperatuur moeten worden bewaard, zullen hiervoor ook de juiste koelinstallaties worden voorzien.
    Zullen alle vaccins hier tijdig zijn?
    • De bestellingen van de vaccins zijn reeds geplaatst, dus zodra er goedkeuring is van het Europees Geneesmiddelen Agentschap, zullen deze vaccins snel beschikbaar zijn.
    • Momenteel wordt deze logistieke operatie volop voorbereid door de taskforce ‘operationalisering COVID-19-vaccinatiestrategie’.

Onderzoek en ontwikkeling

Het coronavirus is het onderwerp van tal van wetenschappelijke onderzoeken. Lees hier meer over het onderzoek rond het coronavirus en het vaccin.

Informatie voor zorgverleners

Ben je zorgverlener ? Hier vind je alle informatie over vaccinatie het toedienen van de vaccins (instructievideo en draaiboek).

Wil je als vrijwilliger-zorgverlener helpen in een vaccinatiecentrum? Ook studenten en gepensioneerden zijn meer dan welkom!

Vaccinatiecentra

Via de volgende link vind je aanbevelingen en specificaties voor de opbouw van grote vaccinatiecentra

Lees meer

Meer informatie over vaccinatie vind je hier: