Afschaffing mondmaskerplicht in openbaar vervoer en reisregels vanaf 23 mei.

Dynamisch stockbeheer van COVID-19-vaccins

Een optimale vaccinmix om zo snel als nodig de volledige bevolking te (her)vaccineren.

De geschiedenis heeft aangetoond dat vaccins snel schaars kunnen worden. Om de bevolking zo goed mogelijk te beschermen tegen COVID-19, zorgt de FOD Volksgezondheid ervoor dat ze over voldoende verschillende vaccins beschikt om de volledige Belgische bevolking te (her)vaccineren, zodra de wetenschappelijke instanties dit nodig achten.

De aankoop van COVID-19-vaccins wordt geregeld door contracten tussen de Europese Commissie en farmaceutische bedrijven. Tot 17 juni 2022 werden 29.304.485 vaccindoses geleverd aan België, voor de vaccinatiecampagne op Belgisch grondgebied:

Q Pfizer/BioNTech Pfizer/BioNTech pediatric Moderna AstraZeneca Janssen (J&J) Novavax TOTAAL
Q4 2020 9.750 9.750
Q1 2021 1.564.095 254.400 789.600 2.608.095
Q2 2021 6.319.170 892.800 1.925.500 562.000 9.699.470
Q3 2021 6.041.880 339.600 122.100 67.200 6.570.780
Q4 2021 852.930 336.000 2.462.400 3.651.330
Q1 2022 1.905.570 1.008.000 1.151.400 423.000 4.487.970
Q2 2022 2.277.090 2.277.090
Q3 2022
TOTAAL 18.970.485 1.344.000 5.100.600 2.837.200 629.200 423.000 29.304.485

De grafiek geeft het aantal vaccindoses weer die aan België werden geleverd voor de vaccinatiecampagne op Belgisch grondgebied. Deze berekening gebeurde op basis van het officiële aantal doses in een flacon. De hoeveelheid Moderna-vaccins wordt berekend in doses van 100 mcg.

De stock van de COVID-19 vaccins in België op 17 juni 2022:

Vaccin Aantal
Pfizer/BioNTech 3.767.512
Pfizer/BioNTech Pediatric 782.980
Moderna 2.335.800
AstraZeneca
Janssen (J&J) 190.310
Novavax 408.869
TOTAAL 7.519.028

Beschermen van de Belgische bevolking, zonder de billijkheid en internationale samenwerking uit het oog te verliezen

Beschermen van de Belgische bevolking, zonder de billijkheid en internationale samenwerking uit het oog te verliezen Sinds het begin van de vaccinatiecampagne tegen COVID-19 is België koploper bij de landen die vaccins doneren aan landen die er weinig of geen toegang toe hebben. De internationale donaties maken namelijk integraal deel uit van de Belgische vaccinatiestrategie, want het teveel aan vaccins kan worden aangewend voor internationale donaties. Ze kunnen onmiddellijk op verzoek worden vrijgegeven. Sinds begin 2022 is de vraag naar vaccins echter sterk gedaald, door de toename van het internationale aanbod en door tijdelijke moeilijkheden bij het absorberen van de vaccins door de begunstigde landen.

1) Donaties via COVAX

Dankzij de samenwerking tussen de FOD Volksgezondheid, de FOD Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking en het multilaterale COVAX is België, in verhouding tot zijn bevolkingsaantal, één van de landen met het grootste aantal gedoneerde vaccins. Daarnaast is België Europees facilitator voor het J&J-vaccin. Op Europees niveau werden er meer dan 11 miljoen doses van dit vaccin gedoneerd.

Op 17 juni 2022 heeft België reeds de volgende donaties gedaan:

Totaal aantal doses aangeboden aan en aanvaard door Gavi

COVAX - België* Pfizer Moderna AstraZeneca Janssen TOTAAL
Juli ‘21 / / 393.600 / 393.600
Augustus ‘21 / / 774.800 / 774.800
September ‘21 / / 453.120 / 453.120
Oktober ‘21 / / 913.200 / 913.200
November ‘21 431.730 / 965.500 3.830.400 5.227.630
December ‘21 / 636.000 391.100 / 1.027.100
Januari ‘22 / / 535.200 633.600 1.168.800
Februari ‘22 / / 436.800 / 436.800
Maart ‘22 2.024.100 / / / 2.024.100
TOTAAL 2.455.830 636.000 4.863.320 4.464.00 12.419.150

Totaal aantal aan bestemmingslanden toegekende en geleverde doses

COVAX - delivered** Pfizer Moderna AstraZeneca Janssen TOTAAL
Armenia / / 187.200 / 187.200
Burkina Faso / / 50.000 / 50.000
Egypt / / 895.460 / 236.160
Kenya / / 445.300 / 445.300
Mozambique / / 357.060 1.209.600 1.566.660
Niger / / / 496.800 496.800
Rwanda / 636.000 573.800 / 1.209.800
Senegal / / 405.600 / 405.600
Tanzania / / / 115.200 115.200
Uganda / / 396.000 / 396.000
TOTAL 0 636.000 3.692.020 3.830.400 8.158.420

Het verschil tussen de donaties aan COVAX* en de donaties aan de landen in de tweede tabel** wordt verklaard doordat Gavi deze doses moet toewijzen aan de begunstigde landen, die eerst zelf een verzoek moeten indienen (met vermelding van het aantal en het gewenste type vaccins). Vervolgens moeten deze begunstigde landen de donatie van een bepaald land aanvaarden. Zodra zij de vaccins aanvaarden, zorgt Gavi voor de levering ervan. Ondertussen blijven de doses bewaard bij de fabrikant.

2) Donaties via UCPM

België schenkt ook vaccins via het Mechanisme voor Civiele Bescherming van de Europese Unie (UCPM). Via dit mechanisme kan worden gereageerd op hulpvragen (voor vaccins) van derde landen en kan men tegelijkertijd genieten van Europese steun voor de transportkosten en/of operationele kosten. Onderstaande tabel toont de bilaterale donaties via UCPM:

Totaal aantal via bilaterale donaties geleverde doses

UCPM - Belgium* AstraZeneca Land
Augustus ‘21 150.000 Tunisia
September ‘21 100.000 Vietnam
September ‘21 153.900 Uganda
TOTAAL 403.900 /

Onvermijdelijk, maar gecontroleerd verlies van vaccins

Elke vaccinatiecampagne gaat gepaard met verlies van vaccins. Hoewel de actoren bij de Belgische vaccinatiecampagne er alles aan doen om dit tot een minimum te beperken, zijn verliezen onvermijdelijk. Ze worden veroorzaakt door incidenten (stroomonderbrekingen, overstromingen, enz.), door manipulaties tijdens het ontdooien en bereiden van vaccins, door flacons die niet volledig binnen de tijdslimiet worden gebruikt of door problemen bij het bewaren van vaccins. Het grootste deel van deze verliezen zijn te wijten aan de korte geldigheidsduur van de vaccins (6 tot 12 maanden) en het vervallen van ongebruikte stock. Er is continue onzekerheid over de toekomstige vaccinatiefasen en de evolutie van de pandemie, en men wil steeds vaccins kunnen aanbieden die aangepast zijn aan de hele bevolking (ongeacht hun indicatie inzake doelgroepen en het aantal benodigde doses ). Daarnaast wil België zich op internationaal niveau mee inzetten om vaccins te doneren. Daardoor heeft ons land meer vaccins dan het nodig heeft. Als de interne of externe vraag naar vaccins vertraagt, en de houdbaarheidsdatum wordt overschreden, moeten er dan ook vaccins worden vernietigd, volgens de geldende farmaceutische normen.

Op 17 juni 2022 bedroeg het verlies 1,5 % van het totale aantal ontvangen vaccins voor gebruik op Belgisch grondgebied of gedoneerd aan het buitenland.

Uitdagingen die de Belgische grenzen overstijgen

In 2020 hebben de EU en een aantal andere grote spelers enorm geïnvesteerd in het verhogen van de wereldwijde productie van COVID-19-vaccins. Belangrijk om te weten is dat deze investeringen gebeurden voordat bekend was of deze vaccins effectief waren. De beleidsmakers van elk betrokken land waren bereid om deze risicovolle investeringen te doen omwille van het enorme belang dat werd gehecht aan het zo snel mogelijk beschikbaar hebben van voldoende vaccins. De ontwikkeling van de vaccins was een succesverhaal dat weinigen in 2020 konden voorspellen. Van de acht vaccins in de EU-vaccinportfolio kregen er vijf een marktvergunning, twee worden nog beoordeeld en bij slechts één werd de aanvraagprocedure stopgezet. Deze beleidsbeslissingen, die in 2020 werden genomen, hebben hun vruchten afgeworpen. De productiecapaciteit van de vaccins werd met een ongekende snelheid opgevoerd. De EU-lidstaten kregen op grote schaal toegang tot veilige en effectieve vaccins, vanaf hun markttoegang. Alle EU-burgers konden genieten van een basis- en boostervaccinatie. Deze hebben zeer vele levens gered en hebben de impact van de pandemie op het sociale en economische leven beperkt.

Door deze maatregelen konden de vaccins ook worden ingezet bij het wereldwijd bestrijden van de pandemie. Ongeveer twee derde van de in de EU geproduceerde vaccins - meer dan 2 miljard - werd uitgevoerd. Tot nu toe (4 april 2022) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden om meer dan 405 miljoen doses te doneren, vooral via COVAX. Ondertussen werden er al ongeveer 352 miljoen doses gedoneerd.

Dankzij al deze inspanningen is door de massale productie van vaccins wereldwijd nauwelijks nog vraag naar COVID-19-vaccins. Dit is opmerkelijk, maar betekent niet dat iedereen die gevaccineerd zich wil laten vaccineren, dat ook is, of zal zijn. Men moet nu vooral de vaccincapaciteit van een aantal landen helpen uitbreiden, zodat ze deze effectiever en op grotere schaal kunnen ontplooien, en zodat ze de vaccintwijfel bij hun nog niet-gevaccineerde bevolkingsgroepen kunnen verminderen. Op die manier kunnen ze genieten van de brede beschikbaarheid van COVID-19-vaccins. Naarmate dit werk vordert, kunnen we een toename van de vraag naar bijkomende vaccinleveringen verwachten.

Tegelijkertijd voorzien de EU-lidstaten een strategische stock van vaccins, om eventuele epidemiologische ontwikkelingen het hoofd te bieden. Dit houdt in dat er contracten worden afgesloten voor de levering van aangepaste vaccins, indien nodig. De Europese Commissie en de lidstaten werken nauw samen met de fabrikanten om vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Zo kunnen de vaccinleveringen in de tijd worden gespreid, om beter te voldoen aan de planning van de vaccinatiecampagnes en om de verliezen te beperken.

De huidige vaccins hebben een bepaalde houdbaarheidstermijn, die wordt gevalideerd door het EMA op basis van de specifieke kenmerken van elk vaccin. Door de huidige lage vaccinatiegraad houdt het beschikbaar houden van strategische voorraden in dat sommige vaccins vervallen voordat ze in Europa of de wereld kunnen worden toegediend. Ze moeten helaas worden vernietigd. De beleidsmakers stellen alles in het werk om dit aantal tot een minimum te beperken, door samen te werken met fabrikanten (om hen aan te moedigen hun stabiliteitsgegevens over langere perioden te evalueren), met internationale partners en met derde landen (om de administratieve procedures te vereenvoudigen, zodat de donaties sneller kunnen plaatsvinden).